biRgün gün doğumunda
1.BÖLÜM
KONU 1
Kaval üflemenin 4 ana unsuru vardır: Dudak, nefes, parmak ve dil…
*DUDAK’ın kavala doğru oturması, kavaldan doğru bir ses elde etmenin ilk aşamasıdır… Gerçek bir kaval tınısını belki de ancak yıllar sonra, dudak adaptasyonu ile sağlayabilirsiniz…Dudağın kaval deliğine oturduğu anda aldığı şekil öyle önemlidir ki; dudak aralığını büyütüp küçülterek yarım ve tam oktavlara (pest ve tizlere) çıkabilir, hatta kaval tonlarının başka renklerini (horlatma gibi) seslendirebilirsiniz…
(Dudak aralığının büyük veya küçük olması çok hassas oranlardadır, abartılı denemeyiniz)…
*NEFES’in doğru kullanılması, yani kavala rasyonel üfleme; entenasyon’u (akort tutturma) sağladığı gibi, az nefesle uzun partileri çalabilmenizi de sağlayacaktır…Hızlı veya yavaş üfleme, dudak hareketiyle de birleştiğinde, oktavlara inip çıkmanızı sağlayacaktır…Kavala çok ufak bir noktadan yoğun üfleme, tiz tonları ve horlatmayı kolaylaştıracaktır…
*PARMAK hareketleri melodi çalmamızı; melodinin ritmik akışını, çarpma, vibrasyon ve ajiliteyi (küçük süredeki notaları hızlı çalmayı) sağlar…
(Kaval çaldığımız her saniye, yukarıdaki üç unsurun aynı andaki uyumlu ve birbirini destekleyen, değiştiren hareketleri ile gerçekleşir…Usta kavalcı bu üç unsuru aynı anda kullanabilme, değiştirebilme başarısını reflex haline dönüştüren; bu üç unsura mükemmel şekilde hakim olan insandır…)
*DİL hareketi; bağlı ve bağsız notaları seslendirmemizi sağladığı gibi, kavaldaki kimi yöresel-vurgulu ifadeyi de ortaya çıkartır…
(NOT: Kaval anadolu’da dudağa yaslamak yerine üst iki dişe yerleştirilerek de, ‘horlatma’ tonuyla çalınmaktadır…)
KONU 2
KAVALDA TON ÇEŞİTLERİ:
1. Düz ton: Kavalın en yalın tonudur…
2. Pest ton: Düz üflediğimiz tonun bir altındaki kalın tondur…
3. Horlatma: ‘Kirli’ ton dediğimiz bu ton, ‘çoban tonu’ olarak da adlandırılabilir…Ülkemizde özellikle Tokat, Bolu ve Doğu illerindeki çalım şekli olmakla birlikte, kısmen Balkan ve Karadeniz’de de görülmektedir…
4. Harmonik ton: Kavalın düz ve yarım oktavını aynı anda duyurabilen tondur…
KONU 3 (İleriki aşamalarda çalışılmaya başlanacaktır…): KONU 4
VİBRASYONU SAĞLAMA
1. Dudak pozisyonuyla: Genellikle ney ustalarının yöntemi olan bu yöntem, kavalda da deneniyor…Dudak kenarlarını hafifçe hareket ettirerek sağlanıyor…
2. Parmak hareketiyle: Parmakların kaval deliğine oturduğu bölgede, özellikle sol ve sağ işaret parmaklarını hafifçe sallayarak yapılan harekettir…
3. Kavalı sallayarak: İki elimizi birden tuttuğumuz kavalı, dudağa hafifçe yakınlaştırıp uzaklaştırarak yaptığımız harekettir…
4. Nefes desteği ile mümkün olabilir…Nefesimizi kaval ucuna peş peşe ve seri şekilde üflediğimiz harekettir…
PARMAK TUTUŞLARI:
Sol elin tüm parmakları; ucuyla, kavalın deliklerine hava almayacak şekilde kapatılır…(Sol el yukarıdadır.Baş parmakla kavalın arkasındaki tek delik; işaret, orta ve yüzük parmaklarıyla da ön yüzündeki delikler üstten itibaren sırasıyla kapatılır)…
Sağ elin baş parmağı deliğe basmaz; sadece kavala arkasından destek tutuşu rölü üstlenir…Yukarı deliklerden aşağıya, sol elin üç parmağından sonra; sağ elin işaret, orta ve yüzük parmağı orta boğumlarıyla (ucuyla değil) delikleri kapatır…Kapatılan en alt deliği ise serçe parmağının ucuyla kapatır…
KONU 5
KAVAL POZİSYONLARI:
Kavalın ana sesi temel olarak la notası kabul edilir (La minör veya La majör)…La notası, sağ elin serçe parmağının basılı olmadığı haldeki kaval notasıdır….(Sadece en alttaki delik açık)…Bu nota gerçekte doğal la (piyano la’sı) değildir. Ama boyu uzun veya kısa; tüm kaval çeşitlerinin bu sesi la kabul edilir…Ve bu pozisyona 2. POZİSYON denir…(Ağırlıkta bu pozisyonu çalışacağız…)
1. POZİSYON ise; kavalın tüm deliklerinin kapalı olduğu haldeki şeklinin la (minör) kabul edildiği pozisyondur…
KONU 6 2.BÖLÜM 1. DERS: Tüm dökümanlar Kemal Sahir Gürel‘in sitesinden aktarılmıştır. aLtta da cihan yuRtçu‘nun çaLdığı biR eseR ( KaRa koYun ) var.
KAVAL NOTA ARALIKLARI:
Kavalın deliklerini en alttan itibaren sırasıyla (1,2,3,4,5,6, vs.) numaralandıralım…
1. delikle 2. delik arası piyanonun tam sesi kadardır (yani mesela sol-la aralığı gibi)…
2. delikten itibaren (2-3, 3-4, 4-5 vs.) nota arlıkları yarım ses gitmektedir…Yani 2. ve 3. delikler arası la-si bemol, 3. ve 4. delikler arası si bemol-si, 4. ve 5. delikler arası si-do vs. şeklinde gitmektedir…
Ayrıca la kabul ettiğimiz nota; düz tonda la sesini verirken, biraz sert üfleyip ince tona geçtiğimizde mi sesini duyarız…Yine en tizi üflediğimizde ince la’ya ulaşırız…
Demek ki; bir notadan, değişik sertlikte nefeslerle üfleme yaptığımızda, üç aynı notayı duyabiliyoruz… 
Kavalı sadece sağ elinizle tutup, hiçbir notaya basmadan uzun uzun üfleyerek ses çıkartmaya çalışınız… Dudağınızı iyi oturtmaya çalışarak deneyiniz…
(Dilsiz kavaldan ses çıkartma başarısını göstermek için birkaç güne ihtiyacınız olabilir; belki de daha fazla…Sabırlı olmalısınız…)
2. DERS:
Kavalı sadece sağ elinizle tutup, hiçbir notaya basmadan uzun uzun üfleyerek, bir üst oktavı (yarım oktavı) çıkartmaya çalışın…
(Bu alıştırmayı da bir-iki gün denemelisiniz…Ta ki, alışkanlık kazanıncaya kadar…)
3. DERS:
Kavalı sadece sağ elinizle tutup, hiçbir notaya basmadan uzun uzun üfleyerek, alt ve üst oktavı sırasıyla çıkartmaya çalışın…
(Bu alıştırmayı, sesleri temiz ve pürüzsüz verinceye kadar çalışmalısınız…)
4. DERS:
Şimdi sadece arka delik ve önden bir deliği kapatarak ( kaval’ın re notası), iki ayrı oktavı sırasıyla çalışmaya başlayın…(notaları hızlı çalmayınız…
Re notasını nefesinizin gittiği yere kadar, oktavını da (ince la notası) nefesinizin gittiği yere kadar uzun uzun üfleyin.. .
5. DERS:
Arka delik ve önden üç deliği kapatarak ( kaval’ın do notası), iki ayrı oktavı sırasıyla çalışmaya başlayın… Yani sol elin dört parmağını da kapatarak…Yine hızlı çalmayınız…
(Do’nun ince oktavı sol’dür)…
6. DERS:
Arka delik, önden üç delik ve sağ elimizin işaret parmağını kapatarak (kaval’ın si notası), iki ayrı oktavı sırasıyla çalışmaya başlayın…
(Si’nin ince oktavı fa diyez’dir)…
7. DERS:
Sadece sağ el serçe parmağınız açık olacak şekilde tüm notaları kapatarak (kaval’ın la notası), iki ayrı oktavı sırasıyla çalışmaya başlayın…
(La’nın ince oktavı mi’ dir)…
slm hocam oncelikle kaval hakindaki bilgileriniz için teşekürlerimi sunarım. yıldan fazladir kaval çaliyorum. ama sizin dediğiniz gibi natali çalmiyorum. siz sol parmaklarınız uste çaliyorsunuz ama ben sağ parmaklarim uste çaliyorum yani sizin tersiniz sol parmaklar uste çalamiyorum yardımcı olursanız sevinirim saygılarımla….
parmakLar konusunda farkLı tutumLar var ve bu normaL…
TemeL beLirLeyenimiz hangi elin yukarıda olması değildir.
SözgeLimi bLok flüt öğretirken de bazı öğrencilerin önceden ( ailesinden, çevresinden vb ) sağ ellerini yukarıda tutmaya alıştıklarını gördüm/görüyorum. Şayet o öğrenci belli bir mesafe katetmişse ona sadece “kaldığın yerden devam et ve bu pozisyonunu bozma!” diyorum. Yani; “Sen yanlış tutuyorsun, hemen bu tutuşu değiştirmelisin!” falan demiyorum.
SevgiLi adem bence -eğer bilmiyorsan hâLâ – nota öğren ve gör o zaman farkı, gelişimindeki hızı vb..
haydi kaL sağLıcakLa
not: epeydir netten uzaktım ve yorumunu onaylayamadım. Kusuruma bakmazsın artık.
hocam ben 15 yaşındayım. bende aynı şekil sol el altta çalıyorum. bunun bir nedenide kavala dudağımın sağından üfleyemiyorum ,ama yinede çalıyorum ,ama bi sorunum daha var sol elimin serçe parmağı kavalın do suna yetişmiyor yetişse bile do sesi müzik çalarken kayboluyor acaba ne yapmalıyım …
Kavalını değiştir. ( kaval uzunlukları, ölçüleri karar sesine göre değişmektedir. Sözgelimi Fa karar sesli kaval, do karar sesli kavaldan daha ince ses verir ve boyu daha kısadır. dolayısıyla serçe parmağın en alttaki deliğe rahatlıkla yetişebilecektir. )
)
)
Kullandığın kaval’ın karar sesi nedir?
Eğer yeni kaval alamam diyorsan da bekLeyeceksin ki parmakLarın uzaya
( basket oynarsan uzar mı parmakLarın acep?
bilgisayarının ses kartının özellikleri kaldırıyorsa, çeşitli efektler vererek çalışırsan iyi olur.
SözgeLimi : http://img388.imageshack.us/img388/5138/creatye7.jpg
üstteki http şeklinde başlayan linki kopyala ve adres çubuğuna yapıştır bir istersen…
O da olmuyorsa yankı yapacak herhangi bir ortamda çalışırsan “havaya” girersin.
iyi üfLemeLer…
hocam saolunda ben daha yeniyim pek fazla bir bilgim yok, kavalımda daha denemelik için 20 tl para saydım
aynı şu yukardaki resimdeki gibi bir kaval. kavalın sesi flüt gibi çıkıyoyaa nese 
yani kaval çalmak bana kolay geliyodu ama gerçekten zormuş , hocam bir de bu kavalın ağızlığı yok.bu ağızlığı satıyorlar mı hocam nasıL bişe bu
anlatın bii size soruları toparlıyayım:)
1. kavalınmın sesi neden filüt gibi çıkıyo
2.kavalda oktavları düzenliyemiyorum yani sesler bi ince oluyo bi kalın sabit bişey yok
3.ağızlık ne işe yarar ve nası bulabilirim hocam şimdilik sorum bu kadar herşey için şimdiden sağolun varolun:) serçe parmağımın sabırla uzamasını bekliycem bu arada cevaplarınızı bekliyorummmm ve tasavvufla ilgileniyorum ilahi grubumuz var ziyaret ederseniz eğer ve msn adresiniz warsa daha iyi olur ulaşmak…
ee hocam hadi kaç gündür bekliyom:)
20 Liralık kavaL ?!? iLginç geLdi, ucuz ötesi hani…
KavaLın sesi fLüt ( sanırım burada bLok fLütü kastediyorsun) gibi çıkıyorsa uzun ses üfLemeLisin ve boL boL kavaL kayıtLarı dinLemeLisin. bu söyLedikLerim iLk iki sorunun cevabı oLsun.
dilsiz kavaL için ağızLığa ne gerek var ki?!?
yoksa sendeki “ney” mi?
tasavvufLa, feLsefeyLe vb herşeyLe iLgiLenebiLirsin.
msn adresimi veremeyeceğim için üzgünüm, kimseye vermiyoru msn adresimi zira
son bir ricam arada türkçe’yLe de iLgiLenirsem çok sevinirim.
“emek oLmadan yemek oLmuyor!” kadim kuraLdır.
güzeL bir niyetLe yoLa çıkmışsın ve emek veriyorsun, tam gaz devam
arada kendi çaLdıkLarını da kaydedip yoLLarsan muhabbetin “dadından yenmez” hani
sana bu uzun yoLcuLuğunda başarıLar diLiyorum.
haydi kaL sağLıcakLa …
tamam hocam eyvallah
herşey için teşekürler
hocam ben almanyada kaliyorum.sizden bir istegim olacak.bana kaval ölcülerini yazabilirmisiniz.her zaman türekiye ye gelemiyoruz.birde si kavalim var.bana uzun geliyor.calamiyorum.bununda la kaval gibi kisa boylu olani varmidir.varsa bi zamet onunda ölcüsünü yazarmisiniz.simdiden tesekkür ederim.
taner kardeş, ben kavaL yapımından anLamam açıkçası, anLadığım kadarı da kuLaktan doLma şeyLer… açıkçası bunu düşüneRek sana cevap yazmaya ceSaret edememiştim. Bir arkadaşıma rica ettim sağoLsun kırmadı beni, buLdu buLuşturdu bana bir biLgi yoLLadı. buyur detay aLttaki Linkte:
http://bisgen.blogspot.com/2009/03/kavalda-olcu-sistemi-etni-ka-serdar.html
http://www.uzmantv.com/konu/kaval-calmayi-ogrenin
tesekkür ederim yardimlariniz icin.
hocam bende kaval aldım ilk günden ses çıkarıyorum ama filmlerdeki boynuzdan üflenen sesin aynısı çıkıyor ve nefesim yetmiyor.Ayrıca mi bemol benim kavalımın tonu çok kalın çıkıyor.
benim bir sorum daha var benim kavalımda en altta diğer deliklerden bağımsız olarak 2 tane delik yok hepsi bir sıra içinde benim internetten baktıklarımın hepsinin en alt tarafında diğer deliklerden ayrı olarak 2 tane delik var benim aldığım ney mi yoksa?
buradan bazı şeyleri anlatmak çok zor maLesef
*nefesiniz yetmiyorsa daha çok nefes çalışmalısınız.
netten araştırın çeşitli teknikler var.
Sözgelimi: sırt üstü yere uzanıp göbeğinizin üstüne bir iki ansikLopedi koyun. Burnunuzdan nefes alın ( 4 saniye boyunca ) sonra o nefesinizi ( 8 saniyede yavaş yavaş ) üfLeyin… Nefes verme sürenizi daha da uzatmaya çalışın.
Bence en mantıklısı uzun ses üflemek. Hem tonu da geLiştiriyor.
*kavalınızın karar sesinin mi bemol olup oLmadığını kontroL edin herhangi bir şekiLde ( meseLa gitarLa, meseLa kLavye iLe… )
tonu çok kaLın çıkıyor…. ne demek istediğnizi daha detaylı yazın. Ya da bir şekiLde kaydedip bana uLaştırın.
*Bendeki kavaLLardan sadece bir tanesinde aLtta iki deLik var. O kavaLı yapan/açan ustanın doğru sesi oLuşturmak için yaptığı bir şeydir. Kaval ( bu konuda ciddi çaLışmaLar içerisinde oLunsa da ) maLesef henüz bir standarda uLaşamadı. Ney için de aynı şey sözkonusu… Bu ciddi bir sorun bence… Bu sorunuzun cevabı için alttaki linkte gerekli yere üye olun ve orada tartışın derim.
Ağaçkakan Enstruman Yapım Atölyesi
http://www.facebook.com/group.php?gid=60897144541&ref=share
iyi çalışmalar
Selamlar,
Benim bir do-diyez birde mi karar dilsiz kavalim bir kac tanede ney ve dilli kavallarim var. Hepsi notali ve iyi ustalardan alindi. Kaval calmaya dilli kavalla baslamistim ve iki sene once neyin ses zenginligini kesfettim. Parmaklarim alti delik ney sistemine oldukca alisti. Maalesef yurt disinda oldugumdan dilsiz kavalin parmak pozisyonlarini ogrenemedim. Gecenlerde dilsiz kavalin en ust deligini bantla kapattigimda ney gibi calinabilecegini kesfettim ve cok hosuma gitti. O gunden beride dilsiz kavallarimi elimden birakmiyorum. Bu sakilde calmami tavsiye edermisiniz? Yoksa ileride diyez veya bemol gibi yarim bir ses cikarmak icin ust delige ihtiyac duyulacakmi?
Simdiden yardimlariniz icin tesekkurler.
dediğin şeyi ben de yapıyorum @aLper. Ancak çok da sağLıkLı oLmadığını buraya not ediyorum. Bazen zorunLu ( Ney oLmadığında diLsiz kavaLı ( Ney -miş gibi, öykünerek, benzetme yaparak) çaLmaya çaLıştığım oLdu. Hatta görmeden kayıtLarı dinLeyenLerin o sesi ney zannettiği de oLdu ancak, bence bu çok zorLama bir mantık. TınıLarı farkLı… bu bir
Ama müzik oLayına geneL oLarak bakışınLa da iLgiLi bu. Yani müzik, müzikaLite deniLen şeyin ana maLzemesi ses’tir ve bazen öyLe bir an geLir ki o demin bahsettiğim -mış gibi mantığıyLa üretiLen ses beLki de gerçek ney sesinden daha çok yakışır oraya…
MeseLa ben önümüzdeki hafta 10 Kasım etkinLiğinde ( 2009 ) CRR’de Si Karar sesLi diLsiz kavaLLa Fahir AtakoğLu’nun “Sarı Zeybek” isimLi eserini çaLacağım. KayıtLara uLaşabiLirsem buradan sana yoLLarım ve beraber yaparız kritiğini…
müzikLe kaL…